Bûten de komfortsône: amateurtoanielspyljen

Komfortsône

Miskien hasto wolris ynspirearjende sitaten sjoen dy't dy oanmoedigje om der op út te gean en wat nuvers te dwaan - wat do normaal net dwaan soest. It is dreech, want wy wurde graach noflik mei it bekende, mei ús rûtines.

In 1908 ferklearren de psychologen Yerkes en Dodson de relaasje tusken komfortnivo en prestaasje. Se fûnen dat prestaasje tanimt mei fysiologyske of mentale opwining; mar allinnich oant in bepaald punt. Dat punt hjit "optimale eangst", wêr't dyn stressnivo wat heger is as normaal. Op dit "sweet spot" fielt in persoan druk om goed te prestearjen en is er taret, mar net ferlamme troch eangst.

De komfortsône ferlitte: begjinne mei toanielspyljen

In pear moanne lyn gie ik myn mem sjen dy't optrede mei har toanielgroep, "de Opregte Amateur". It is in groep entûsjaste minsken fan alle leeftiden en beroppen dy't tegearre twa ferskillende stikken per jier opfiere. Se hawwe sa'n 45 jier skiednis mei it spyljen fan komyske klucht, wêrmei't se sa'n 180 minsken per jûn in goede laits besoargje, twa jûnen per stik, twa stikken per jier.

Se wiene op syk nei nije spilers foar harren groep. Grif losmakke troch it lokale bier, like it my de perfekte kâns om wat te dwaan bûten myn gewoane ... en sa begûn myn toanielkarriêre. :-)

Flyer dy't it stik "Zusters in Zaken" fan "De Opregte Amateur" oankundiget

Oh jee... der is gjin wei werom as dyn gesicht oeral yn de stêd hinget!

Repetysje, myn tekst leare en leare spyljen

Sa'n trije moanne foar de opfiering begûnen de wyklikse repetysjes dêr't dielen fan it stik oefene waarden. It is tige noflik om te dwaan en ik learde der de oare spilers, myn tekst en fysike bewegingen (wannear en wêr't ik op- en ôfkomme moat) troch kennen.

It is in geweldige groep minsken dy't my echt wolkom fiele litte, hoewol't ik sa goed as gjin ûnderfining hie mei amateurtoaniel. Mar mei de wiken kaam de foarútgong. Ik learde fan de oare spilers troch te sjen en te harkjen hoe't se harren rol yn it stik ynterpretearren. It is ferrassend hoe fier do komme kinst sûnder hantlieding as do ûnderfining en passy om dy hinne hast.

Diel fan it skript mei myn earste rigels tekst, ik spylje "Gerard"

Sensoaren

Lykas ik earder skreau, ik draach deistich in biometryske sensor om myn hertslach, HRV, soerstoffersêding, azemhelling en sliepatroan te mjitten. Ik fyn dizze sûnensgegevens nijsgjirrich, om't do derfan útfine kinst "wat normaal is" foar dyn lichem. As do dyn normale wearden ienris kinst, kinst do mjittingen werkenne dy't bûten it gewoane falle.

Biostrap, polsbân, sammelet deistich sûnensgegevens en jout ynsjoch op de lange termyn

Wahoo TICKR, riem om de taille, mjit de hertslach yn realtime

Ik frege my ôf oft eangst ynfloed hawwe soe op myn biologyske mjittingen. Hoe soe myn lichem reagearje op myn debútoptreden? Foar in krekter mjitting tidens de eigentlike opfiering draach ik ek in hertslachmeter om de taille. De beide sensoaren tegearre joegen sawol lange termyn- as realtime-gegevens, perfekt foar myn lytse eksperimint bûten de komfortsône.

De opfiering

Oh jee..., wat in spanning! Wat in ûnderfining! It is in bysûnder gefoel om mei in groep minsken te spyljen en it wurkjend te krijen. Reaksje fan it publyk krije, lykas laits, mompelje en applaus. It is echt oars as alles wat ik oars ken!

Ik spylje "Broeder Gerard" yn "Zusters in Zaken" tidens myn debút as amateurakteur

Do hast in gefoel fan kontrôle (oer dyn eigen part), mar do fielst ek it gebrek oan kontrôle (op it spyljen fan de oare spilers). Do bist ferklaaid, taret op aksje, do kenst dyn tekst, mar do wytst nea krekt hoe't it echte gearstalde stik wurdt.

Oars as by it sjen fan in film of it lêzen fan in boek is toanielspyljen folle ynteraktiver: do moatst dingen dwaan om it wurkjend te krijen. Yn dy sin is it as it spyljen fan in fideospultsje, útsein dat der 180 minsken nei dy sjogge en do "mar ien libben" hast.

Toanielspyljen is teamwurk - en de ynteraksje op it toaniel makket it noflik!

Gegevens

Tidens de opfieringsjûnen brûkte ik myn hertslachmeter om de taille om myn hertslach te mjitten. Myn personaazje komt krekt nei it begjin fan it stik op. Ik fielde dúdlik de eangst oanwaaksen oant dat momint... wat handich in referinsjepiek yn de gegevens joech:

Hertslach tidens myn debút - mei annotaasjes dy't útlizze wat der barde

Hertslach tidens de twa opfieringsjûnen, links myn debút, rjochts de twadde opfiering

As do nei de gegevens sjochst, falle der in pear nijsgjirrige dingen op:

De earste jûn (links) is oars as de twadde jûn (rjochts). Myn gemiddelde en heechste hertslach wiene heger op myn debútjûn.
De eangst boude him op de earste jûn mear stadichoan op, wylst myn hertslach op de twadde jûn yn it oere foar myn optreden folle "platter" wie.
Myn optredens binne tige maklik te sjen, se feroarsaakje dúdlike en skerpe piken yn de hertslach. (Fjouwer kear foar de skoft, twa kear nei de skoft)
Do kinst dúdlik it effekt fan de skoft sjen, in echte ûntspanning tusken de optredens.
Op beide jûnen is it earste optreden it swierste, elk folgjend optreden is minder spannend.
Op beide jûnen is myn twadde optreden opmerklik minder spannend as it tredde. Dat komt om't ik my folle mear selsbewust fielde mei dy tekstregels.
Do ferbaarnst in soad enerzjy! Omdat ik fytse regelmjittich, wit ik dat ien jûn toanielspyljen (1800 kcal) sawat oerienkomt mei sa'n 50KM fytsen.

Neist de hertslach yn realtime brûkte ik de Biostrap om biometryske gegevens op de lange termyn te sammeljen:

Biometryske mjittingen oer de moanne foarôfgeand oan de opfiering

Dizze grafiken beslaan de moanne foarôfgeand oan (en ynklusyf) it opfieringswykein. Do kinst sjen dat myn biometryske mjittingen feroare binne:

Hertslach yn rêst: wiist op in algemien ferhege nivo fan opwining yn de lêste twa wiken, om't dêr mear repetysjes yn sieten en in tanimmend gefoel fan "it giet echt barre!"
Nachtlike hertslachfariabiliteit (HRV): Ferskillen tusken yndividuele hertslagen, of HRV, is in yndikator fan hoe útput ik bin. Hoe leger it wurdt, hoe wurger ik bin. Yn de lêste wike wurke ik minder oeren, sadat myn lichem better opknappe koe fan de tanommen repetysjes, wat dúdlik nedich wie.
Azemhelling: It gemiddelde oantal azemhellingen dat ik per minút nim is in dúdlike yndikator fan eangst. Do kinst dúdlik sjen dat it omheech giet nei de opfieringsjûnen ta.

Konklúzje

Wat dwaan bûten it gewoane, bûten dyn komfortsône, hat in echt en dúdlik effekt. Sawol fysyk (sa't de gegevens dúdlik suggerearje) as mentaal (de bysûndere spanning).

Meidwaan oan it toanielstik wie tige noflik. Ik learde fan ûnderfine minsken, wurkjend as groep om wat te dwaan dat ik noch nea dien hie. Harren ynset, oandreaun troch passy (net troch kommers), is ynspirearjend!

Ik bin De Opregte Amateur tige tankber dat ik meispylje mocht. Tank Anneke, Ida, Patricia, Ramona, Bianca, Harry, Winfried, Joey, Carel, Linda, Corrie, Patrick, Jerry en al de oaren efter de skermen dy't soargen foar klean, grime en dekor. En fansels it publyk, de hûnderten minsken dy't harren tiid bestege om nei ús stik te sjen, tank!

Referinsjes

Yerkes RM, Dodson JD (1908). "The relation of strength of stimulus to rapidity of habit-formation". Journal of Comparative Neurology and Psychology. 18: 459–482. doi:10.1002/cne.920180503.